Salam...
Mən bu gün oxudum "Proloq"dan Laura xanımın yazısını.
Yeganə təəccübləndiyim o oldu ki, bu yazıda konkret hədəflər nişan alınsa da, konkret olaraq ad çəkilmirdi. yəni mənim bir oxucu kimi son vaxtların ədəbiyyat haqqında olan yazılarında gördüyüm "qladiator döyüşü " xarakterli həmlələr və müdafiəolunma metodları "Sözlə oynayanlar üçün libretto"da olmadı deyə yazını sonadək hərisliklə oxusam da marağım "ac-susuz" qaldı...
Sanki əslində hansısa bir tam yazıya giriş idi bu...Elə isə ardını gözləyək, hə?
Bəs Siz, Cavanşir müəllim, Siz optimist ruha köklənə bilirsinizmi ədəbiyyatımız haqqında düşünərkən...məncə bu, artıq Sizin həyat tərzinizə çevrilib, sadəcə iş- peşə-sənət və ya xobbi deyil...
Laura xanımın yazısında optimizm duymadım, sanki ədəbiyyatımızdan ümidini üzmüş kimidir, bəs Siz?
Vaxtınız olsa, bir bura zəhmət çəkib baxmanızı istərdim, bu yazı üç ildir yazılıb, hələ özümün yazmağa və dərc olunmağa qərar vermədiyim bir vaxtda, baxın görün ağlımdan nələr keçirdi o vaxt...-))
http://ryabina.azeriblog.com/2007/12/09/olmek-olmekdir-bes-onda-xirildamaq-ne-demekdir

İyul 19, 2008 22:04

Hörmətli Cavidan xanım!
Laura xanımım yazısı əslində "yazı nümunəsi" kimi "dahiyanə" olduğuna görə deyil, xarakterik olmasına, bir az da "sümüyümə" düşdüyünə görə "sitat verilib". Yani: jurnalistlər adətən (yaxud, bir qayda olaraq), ara vurmaqla məşğuldurlar, sözümün canı, Proloq-dakı insanlar da jurnalistdirlər, ancaq bu ədəbiyyatın təəssübünü çəkmək nədənsə onların maraq dairəsinə daxil deyil, onlar ədəbi aləmdəki müxtəlif qrupların arasında fırlanırlar və bu başgicəlləndirici hərəkətlər kənardan görünür, yəni biz də bezdik: nə qədər eyni oyunlara baxmaq olar! Laura xanımın yazısını bütövlükdə lent.az portalında axtarış verməklə oxuyun.
Məncə, sizin dediyiniz kontekstdə optimizm və ya başqa bir şey aramaq lazım deyil. Əgər istəsək ki, optimist olaq, buna səbəb yoxdu, olan şeyləri söküb-dağıtmaq eşqinə düşən kimi, bu, duyulan kimi hardansa yardım gəlir, deyirlər, bu bel, bu kürək, bu lom, bu drel.... nə istəyirsən elə, hələ üstəlik hansısa fondlardan sənə aylıq da kəsə bilərlər. Və fondlarla yedizdirilən çoxsayda millətçilər, "güney ədəbiyyatı aşiqləri" var. Ona görə də bu tipli yazılar bir qayda olaraq, siz deyən kimi "hansısa tam yazıya giriş" xarakteri daşıyır. Mənim "Azərbaycan ədəbiyyatında nə baş verir?" məqaləm də bu xarakterdə idi. Bizdə son illərdə elə hadisələr baş verdi ki, bütün suallar açıq qalmağa məhkumdu. Bunlar artıq ədəbi aləmin problemləri deyil.
O ki qaldı optimizmə, onun başına istədiyin oyunu gətirə bilməzsən. Yəni, bu aləmdə nə qədər "mafiozlar" olsa da, SÖZ onların hamısından güclüdü. Onun "ölməyi" bizimkinə bənzəməz. Bəlkə də mən bir qədər xam sözlər deyirəm, bəlkə də yeri deyil, ancaq bütün hallarda və bütün zamanlarda insanlar SÖZÜN taleyini deyil, məhz o - bizim nəyə qadir olduğumuzu müəyyənləşdirir. Bu fəlsəfi düşüncələrdən sonra bir fakt gətirim, sənin çox sevdiyin Salamın şeirlərini həmişə həm də tənqid etmişəm. Kənardan baxan adam kimi. Mənə elə gəlir ki, kənardan duyduqlarımın müəyyən hissəısi həqiqət idi. Ancaq bu adam heç zaman "qələmini süngüyə çevirib" mənimlə düşmən olmayıb, yaxud döyüşmək eşqinə düşməyib. Ona görə yox ki, biz həm də dostuq, ona görə ki, onunla söz arasında bizim bilmədiyimiz bir "saziş" var, görünməz əlaqələr var, üzdə olsun ki, Salam ədəbi intiriqaya da meyl edə bilər, batində isə o, son dərəcə səmimidi və bəlkə belə olduğu üçündü ki, nə qədər yazması, ədəbi aləmdə hansı biçimdə və çəkidə olması onu narahat etmir. Bir də nəyi necə qəbul etməkdən çox şey asılıdı. "Ədəbiyyatda yaşamağın formulıu" kitabındakı redaktor sözünü "Can sözdür, yaxud sözün canı" həmişə ağıllı tənqid kimi qəbul etmişəm və orada göstərilənlərə çatmaq istəmişəm. Bacarıb-bacarmamaq başqa söhbətin mövzusu ola bilər. Yəni, burda söhbət təkcə məndən getmir. Bütün hallarda hətta düşmən kimi görünənlərin də sözlərinə diqqətlə qulaq asmaq, düşünmək lazımdı. İndi "olmayan" tənqid insanları həddindən artıq məşğul edir. Tənqidin varlığı onun "saman altdan" işləməsidi, təsir göstərməsid, üzdə olub qışqırmaq başqa hadisənin əlamətidir.
Bir də: ən gözəl optimizm bəlkə elə ən dəhşətli ümidsizliyin içindədi?
Faktlar sadəcə fakt fonuna malikdi, həqiqət başqa şeydi - vaxtilə Nəsiminin "Ağrımaz" qəzəlini əzbər deyib özündən gedən ədiblər, gələcəyi çox parlaq görünən ədiblər çox asan sıradan çıxdılar, yəni yenə əvvəlki fikrimiz özünü yeridir - bütün hallarda yazdığımız söz özlüyündə hələ heç nə deyil. Borxesdən bir misal: "... Sonuncu romalı titulunu qazanan Boesiya, cənab Boesiya tamaşaçını (yuxu görəni-!) cıdırda təsəvvür edir.Tamaşaçı hippodromda, öz yerində əyləşib və öz tribunasından startı, qaçış mərhələlərini, atları, finişə ilk çatanları dəyişməz ardıcıllıqla seyr edir. Bir baxışla o, hər şeyi, o cümlədən bütün dünya tarixini tutur. Boesiya öz tədqiqatını iki anlayış üzərində qurur: iradə azadlığı və qəzavü-qədər. Bütün qaçışı görən, ancaq ona heç cür təsir edə bilməyən tamaşaçı kimi Allah da bu cıdırı bütünlüklə – beşikdən məzara kimi görür. O, bizim hərəkətlərimizə təsir göstərmir – biz sərbəst hərəkət edirik, ancaq o, məhz bu məqamda başımıza nələr gələcəyini bilir. Allah həm ümumdünya tarixini, həm də bu tarixin bütün gedişatıını görür; o, hər şeyi bir başgicəlləndirəndirici anın içində – əbədiyyət içində görür."

İyul 20, 2008 11:47